Afro Tropical Weekend: Μουσικό τριήμερο σε αφρικανικούς ρυθμούς

Συνέντευξη: Κατερίνα Καρσιώτη
Φωτογραφίες: Αρχείο Μaori Beach Bar

«WHEN ATHENS MEETS THESSALONIKI»

Πάμε Χαλκιδική, πάμε Μaori, πάμε για Afro Tropical Weekend εκεί που ακούς θάλασσα και ήχους, φίλους και γεύσεις, καθαρά φεγγάρια και χορό… Μία τριήμερη γιορτή 8, 9 και 10 Ιουλίου αφιερωμένη στα μουσικά μονοπάτια της σύγχρονης World σκηνής και τις ποικίλες εκφάνσεις των μουσικών από την Μαύρη Ήπειρο και την Λατινική Αμερική.

Από την Σενεγάλη, το Μάλι, τη Γουινέα, τη Γκάνα, τη Γκάμπια και πίσω. Περιοχές ιδιαίτερες, άνθρωποι με μουσική από πάντα μέσα τους και μια μουσική κουλτούρα τεράστια που έχει εμπνεύσει ποικίλους δυτικούς καλλιτέχνες. Η πολυφωνία των κρουστών εκφράζει κάτι που είναι βαθιά ριζωμένο στον πολιτισμό μεγάλων τμημάτων της Αφρικής με τους μουσικούς τους να συνηθίζουν να εναρμονίζουν τους ήχους ενστικτωδώς.

Αντιπροσωπεύουν μια μουσική που έχει ένα άκρως λειτουργικό χαρακτήρα και συνδέεται αρμονικά με την καθημερινή τους ζωή. Μια μουσική της οποίας ο ρυθμός της αποτελεί ένα πολύπλοκο πλέγμα ρυθμικών σχημάτων και η εκθαμβωτική ποικιλία κρουστών οργάνων την καθιστούν μοναδική και ιδιαίτερη. Το μπίρα, το μπάλα ένα είδος ξυλόφωνου ή το τάμα (ο πιο διαδεδομένος τύπος τυμπάνου) μαζί με χτυπήματα χεριών, αυτοσχεδιασμούς και τα afro ουρλιαχτά των αγρών, όπως συνηθίζουν να τα αποκαλούν, μας ταξιδεύουν σ’ ένα μακρινό παρελθόν και μας ωθούν να κινηθούμε στους ρυθμούς τους.

5be0f494-5920-4617-b2e9-0429ec1acb7b

Ήχοι του μέγιστου Fela Kuti με το Shakara να παίζει δυνατά και οι μαράκες να σε παρασύρουν από το ηχητικό background, του Dele Sosimi με το Sanctuary, κάτι από Salif Keita και το Yamore, ήχοι από bandάρα Karantamba με το Sama Yai and Dimba Nyima, μουσικές από το afro δίδυμο Ebo Taylor & Pat Thomas με το ene nyame nam a mensuro και κάτι από Ali Farka Toure με το Τalking Τimbuktu και Rokia Traore από το Μάλι με το Ne So στα πιο ήσυχα για να σε ταξιδεύουν στα καλοκαιρινά φεγγάρια πάνω από το Μaori… Μουσικές που ηχούσαν στο μυαλό μου και με μετέφεραν σε άλλους πολιτισμούς μακρινούς και ιδιαίτερους. Σε εκείνους τους πολιτισμούς, που παρόλη την σκληρότητα των καταστάσεων που βίωσαν και ακόμα βιώνουν διατηρούν μέσα τους μεγάλη καρδιά, ρυθμό, χαμόγελα και μουσική. Άλλωστε “The Music is the Weapon of the Future” είπε ο Fela Kuti, The music is the weapon διατηρούμε και εμείς…

Ραντεβού λοιπόν στο πιο Afro Tropical Weekend, στο τριήμερο που έγινε θεσμός για 3η συνεχόμενη χρονιά εκεί που πολιτισμοί και ιδέες ενώνονται και αλληλεπιδρούν με τον πιο μουσικό και καλοκαιρινό τρόπο! Συναντήσαμε τον Ιωάννη Κουκότζηλα, την Tania , που με μοναδικό τρόπο ξέρει καλά να μας ωθεί σε ρυθμούς και ήχους της Μαύρης Ηπείρου και τον Αδαμάντιο Καφεντζή από την Teranga Beat, την ελληνική εταιρεία που δρα στη Σενεγάλη με την ιδιαίτερη αγάπη του για τη μουσική και την κουλτούρα της Δυτικής Αφρικής.

Πότε ξεκίνησε το πρώτο Afro Tropical Weekend και ποιο το έναυσμα;
Το Afro-Tropical Weekend ξεκίνησε σαν ιδέα την άνοιξη του 2014, με σκοπό να φέρει στο προσκήνιο την αυθεντική αφρικανική και νοτιοαμερικανική μουσική κουλτούρα παλαιότερων γενεών, να την αναμορφώσει και να την παρουσιάσει έτσι, ώστε να δώσει μια σύγχρονη και ταυτόχρονα διαχρονική νότα στο dancefloor του σήμερα. Σύντομα η ιδέα πήρε σάρκα και οστά με τη συμμετοχή γνωστών μουσικών παραγωγών από Ελλάδα και Ευρώπη. Η αρχή έγινε τον Ιούλιο του 2014 στο Maori Beach Bar, στη Χαλκιδική. Η αλληλεπίδραση των διαφορετικών ήχων, η έκπληξη μπροστά σε κάτι άγνωστο αλλά συγκινητικό και οι συναντήσεις του κόσμου σε ένα τόσο όμορφο περιβάλλον, κάνουν το τριήμερο πιο γιορτινό σε σχέση με ένα απλό party.

Γιατί συγκεκριμένα η Afro Music πρωταγωνίστρια του τριημέρου;
Πρόκειται για μια μουσική σπάνιας δυναμικής και αληθινού αισθήματος με ιστορία και παράδοση που της αξίζει να παραμείνει ζωντανή και αναλλοίωτη.

Σε ποιες μακρινές χώρες και πόλεις θα μας ταξιδέψετε μέσα από ήχους και γεύσεις;
Θα ταξιδέψουμε από το Μάλι ως το Μπενίν, απ’ το Ντακάρ της Σενεγάλης στο Κάμπο Βέρντε κι από την Αβάνα της Κούβας στη Βραζιλία με παρουσιάσεις μουσικών, εικαστικών, χορευτικών καθώς επίσης και γεύσεων από τα εξωτικά νησιά της Καραϊβικής.

456a3307-fd6f-4912-8020-fc4766e324be

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που διακρίνετε στις μουσικές της Μαύρης Ηπείρου και της Λατινικής Αμερικής;
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό τους είναι ο ρυθμός, πολύ πιο πολύπλοκος και ιδιαίτερος από το ρυθμό που συναντάμε στο δυτικό κόσμο. Ο έντονος ρυθμός που γεννούν τόσο τα μουσικά όργανα (κυρίως τα κρουστά), όσο και το ίδιο το σώμα. Είναι σχεδόν αδύνατο να ακούει κανείς αυτή τη μουσική και να μη νιώσει την ανάγκη να την ακολουθήσει και να συμμετέχει με την κίνηση του σώματος. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ένα από τα πιο βασικά χαρακτηριστικά είναι η στενή σύνδεση της μουσικής με το χορό.

Σενεγάλη… η χώρα των μεγάλων αντιθέσεων. Αφρικάνικοι ρυθμοί, γαλλικές παραδόσεις και ακτές που βρέχονται από τα νερά του Ατλαντικού Ωκεανού. Τεράστια και πλούσια μουσική παράδοση με έντονο το folk στοιχείο να συνεχίζεται μέχρι και τις μέρες μας. Κάποιους από τους καλλιτέχνες που δρουν μουσικά εκεί και έχετε να μας προτείνετε;
Ένα γκρουπ που συνεχίζει να δρα σήμερα στη Σενεγάλη και αξίζει να σημειωθεί είναι οι Dieuf-Dieul de Thiès. Μια εννιαμελής μπάντα με ιστορία που ξεκινά από τη δεκαετία του ’80, χωρίς όμως να έχει κυκλοφορήσει κανένας δίσκος, ούτε καν κασέτα τους, μέχρι το 2013 οπότε και βγαίνει από την Teranga Beat ο πρώτος τους δίσκος (Aw Sa Yone Vol.1), για να ακολουθήσει το δεύτερο album και πάλι από την Teranga Beat το 2015 (Aw Sa Yone Vol.2).

Αποκαλύψτε μας κάποιους από τους δίσκους – διαμάντια των αφρικάνικων ήχων;
1) Ifang Bondi ‎– “Saraba” (Γκάμπια)
2) Guelewar ‎– “Sama Yaye Demna N’Darr” (Γκάμπια)
3) Youssou N’Dour et Le Super Etoile De Dakar ‎– Mouride (Σενεγάλη)
4) Orchestre Du Bawobab ‎– Ndeleng Ndeleng (Σενεγάλη)
5) Zé Manel ‎– “Tustumunhos Di Aonti” (Γουινέα-Μπισσάου)
6) Alexandre Monteiro ‎– “Trapiche” (Cabo Verde)
7) Elisio Vieira – “Alvorada” (Cabo Verde)

Γιατί στη Σενεγάλη διακρίνουμε σε μεγάλο βαθμό λατινικό χαρακτήρα; Πού το αποδίδετε αυτό;
Η Σενεγάλη δέχτηκε πολύ μεγάλη επιρροή από την Κουβανέζικη μουσική από τη δεκαετία του ’20. Μεγάλες ποσότητες από δίσκους 78 στροφών έρχονταν στη χώρα μέσω των καραβιών από την απέναντι όχθη του Ατλαντικού. Οι Σενεγαλέζοι δέχτηκαν τη μουσική αυτή με μεγάλη χαρά, καθώς οι ρυθμοί τους ήταν οικείοι, ταίριαζαν πολύ με τους παραδοσιακούς τους ρυθμούς, ίσως προέρχονταν και από σκλάβους που έφυγαν από την περιοχή της Σενεγάλης και αναπτύχθηκαν στην αντίπερα όχθη. Έτσι, πολύ γρήγορα δέχτηκαν την κουβανέζικη μουσική σαν δική τους. Το ραδιόφωνο επίσης έπαιξε πάρα πολύ τη μουσική αυτή, οπότε την άκουγαν συνέχεια. Αυτό συνέβη σε όλη τη Δυτική πλευρά της Αφρικής και επηρέασε την εξέλιξη της μουσικής σε όλες τις χώρες, από τη Σενεγάλη μέχρι το Κονγκό, αλλά στη Σενεγάλη περισσότερο από παντού. Αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

54894147-f09a-4cfe-968b-874d50789f0e

Πόσο εύκολο είναι να πετύχουμε αυθεντικές ηχογραφήσεις αφρικάνικων συλλογών;
Μάλλον θέλετε να πείτε αυθεντικές κόπιες βινυλίου είτε LP, είτε 45 στροφών. Όσο περνάνε τα χρόνια, γίνεται όλο και δυσκολότερο να βρεθούν αυθεντικοί δίσκοι στην Αφρική. Μέχρι πριν 10 χρόνια κόπιες από αυτούς τους δίσκους βρίσκονταν αποθηκευμένοι σε σπίτια σε πολύ κακές συνθήκες. Υπήρχαν κάποιοι ελάχιστοι dealers σε κάποιες χώρες, οι οποίοι έψαχναν σε σπίτια και μάζευαν αυτό το υλικό για να το πουλήσουν στους ελάχιστους συλλέκτες που είχαν απομείνει στην Αφρική. Τα τελευταία χρόνια όμως με το ενδιαφέρον που δημιουργήθηκε στους συλλέκτες της Δύσης γι’ αυτούς τους δίσκους, τα πράγματα άλλαξαν ραγδαία. Πολλοί συλλέκτες άρχισαν να ταξιδεύουν στην Αφρική και να ψάχνουν οι ίδιοι μέσα σε σπίτια ή μέσω των dealer για δίσκους, αγοράζοντας μεγάλες ποσότητες και μεταπουλώντας τες σε άλλους συλλέκτες σε υψηλές τιμές. Οι δίσκοι αυτοί δεν υπήρχαν σε πολλές κόπιες, καθώς οι παραγωγές ήταν μικρές, οπότε οι διαθέσιμες κόπιες στις χώρες να είναι πλέον ελάχιστες ή σε κακές καταστάσεις που δεν ενδιαφέρθηκαν να τις πάρουν κάποιοι συλλέκτες. Πλέον οι δίσκοι αυτοί θα ξαναγίνουν διαθέσιμοι, όταν οι συλλέκτες πεθάνουν και οι οικογένειές τους βγάλουν τους δίσκους για πώληση, όπως γίνεται συνήθως.

Θεωρείτε πως η μουσική παράδοση της Δυτικής Αφρικής βρίσκει ανταπόκριση; Διότι τα τελευταία χρόνια κυρίως έγινε γνωστή στην αγορά της ethnic μουσικής ανά τον κόσμο.
Σίγουρα δεν είναι ένα «εύκολο» μουσικό είδος, μία μουσική με την οποία ο κόσμος δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένος. Πολλοί μάλιστα απορούν, «ποιος μπορεί να ακούει (ή να παίζει σε μαγαζιά και μπαρ) αυτήν τη μουσική το 2016;»! Ταυτόχρονα όμως είναι σημαντικό ότι είναι πλέον πιο εύκολα προσβάσιμη η αφρικανική μουσική. Αυτός που θέλει να την αναζητήσει, θα τη βρει. Κι όσο πιο πολύ εκτίθεται κανείς σε αυτόν τον ήχο, τόσο περισσότερο αρχίζει να τον εκτιμά, να τον καταλαβαίνει και να ανακαλύπτει διαρκώς την ποικιλία που παρουσιάζει.

Από τη Σενεγάλη, το Μάλι, τη Γουινέα, τη Γκάνα, τη Γκάμπια και πίσω… Μιλήστε μας για το θεσμό των γκριότς, των επαγγελματιών μουσικών που δρουν και δημιουργούν εκεί. Πώς προέκυψε το όνομα αυτό, γιατί γκριότς, ποια τα μουσικά τους όργανα, τα χαρακτηριστικά, η φιλοσοφία τους;
Η λέξη Griot πιθανότατα προέρχεται από τη γαλλική μετάφραση της πορτογαλικής λέξης “Criado”, καθώς οι Πορτογάλοι ήταν οι πρώτοι άποικοι στην περιοχή. Οι Griot είναι από την εποχή του βασιλείου των Manding, το οποίο βρίσκονταν στο Μάλι, Γουινέα, Γκάμπια και ένα μέρος της Σενεγάλης. Ήταν κάτι σαν κάστα, παραδοσιακοί μουσικοί και υπεύθυνοι για την προφορική μετάδοση της ιστορίας από γενιά σε γενιά και υπεύθυνοι να επαινούν την άρχουσα τάξη. Κάποτε ήταν αποκλειστικοί υπεύθυνοι για τη μουσική στον τόπο τους και πήγαινε παραδοσιακά μέσα στη οικογένειές τους από γενιά σε γενιά. Ήταν κάτι σαν τους τσιγγάνους. Ήταν μεγάλη ντροπή για έναν που δεν ανήκε στην κάστα των Griot να ασχοληθεί με τη μουσική μέχρι πολύ πρόσφατα. Τα όργανά τους ήταν το Κόρα, το Χαλαμ ή Νγκονι (παραδοσιακό φλάουτο) και διαφορά κρουστά με πολύ χαρακτηριστικό το Τάμα ή Talking Drum. Αυτό που έκαναν καθημερινά ήταν να πηγαίνουν σε κάποια κηδεία, γάμο ή άλλη γιορτή για να ψάξουν για λεφτά. Αυτό συμβαίνει ακόμα, δεν θα παίξουν ποτέ μουσική ή θα τραγουδήσουν χωρίς να πληρωθούν.

Έχει ειπωθεί πως ο Salif Keita – ένας τεράστιος και βιρτουόζος τραγουδιστής και τραγουδοποιός από το Μάλι, που συνδυάζει αρμονικά τους παραδοσιακούς ρυθμούς και τα φωνητικά με ηλεκτρονικά όργανα – υπήρξε ο σύνδεσμος για να γίνει ευρύτερα γνωστή η μουσική της Δυτικής Αφρικής σε όλον τον κόσμο. Η γνώμη σας;
Θα έλεγα πως Salif Keita υπήρξε ένας από αυτούς που βοήθησαν σε αυτό αλλά δεν ήταν ο μόνος. Υπήρξαν άλλοι με μεγαλύτερη συμβολή, όπως ο Youssou Ndour, o Mory Kante και φυσικά ο Fela Kuti.

ab4b5083-0d92-40e2-aff5-8ffbc13a2d76

Άνθρωποι με ψυχή, πνοή, ενέργεια και μουσική από πάντα μέσα τους… Δίνουν το δικό τους μουσικό θέαμα, αφήνουν τους ήχους, ακολουθούν τους ρυθμούς των κρουστών κυρίως τους δρόμους ή και σε εσωτερικούς χώρους;
Υπάρχει η μουσική του δρόμου που είναι κυρίως κρουστά και η μουσική για τα Club, που είναι ας πούμε μια Ποπ ή Τζαζ εκδοχή της παραδοσιακής τους μουσικής.

Στην jazz αλλά και στα μπλουζ (blues) η αυτοσχεδιαστική διάθεση και η χρήση νοτών ανορθόδοξα, εκτός των πλαισίων ευρωπαϊκής μουσικής, είναι δεδομένα. Συμβαίνει το ίδιο και με την Afro Music;
Φυσικά και συμβαίνει αυτό, καθώς η παραδοσιακή τους μουσική δεν έχει τις ίδιες κλίμακες με τη Δυτική μουσική, κάτι που συμβαίνει και με την Ελληνική μουσική.

Η πολυφωνία των κρουστών εκφράζει κάτι που είναι βαθιά ριζωμένο στον πολιτισμό μεγάλων τμημάτων της Αφρικής. Αν το προεκτείνουμε αυτό, δεν σχετίζεται άμεσα και με τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες των χωρών αυτών της Μαύρης Ηπείρου;
Η ίδια η μουσική των χωρών αυτών έχει – στο μεγαλύτερο μέρος τους τουλάχιστον – πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Για τις κοινωνίες αυτές η μουσική, όπως και ο χορός και το τραγούδι, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και έννοιες αλληλένδετες. Είναι κάτι περισσότερο από ένα μέσο ψυχαγωγίας, είναι έκφραση και τελετουργία που αντανακλά την πορεία της κοινωνίας, τις επιδράσεις της, τις αλλαγές που βίωσε, καθετί που της έδωσε την ταυτότητα που έχει σήμερα.

fdd6e05d-f410-4afb-af85-5e06b42d2b0c

H εμπειρία που θα αποκομίσει κάποιος μουσικά και γενικότερα ταξιδεύοντας σε τέτοιες περιοχές αφρικανικών καταβολών;
Οπωσδήποτε έρχεται σε επαφή με κάτι διαφορετικό, μία αντίληψη του κόσμου πολύ διαφορετική από αυτήν που επικρατεί στον δυτικό κόσμο. Διαφορετική αντίληψη της ζωής και φυσικά διαφορετική αντίληψη της μουσικής. Αν κάποιος αφεθεί στο να βιώσει αυτό το «διαφορετικό» σε όλες τις εκφάνσεις του, πιθανότατα να νιώσει μία αίσθηση ελευθερίας ή καλύτερα «απελευθέρωσης» από νόρμες και «κουτάκια», με τα οποία έχουμε μάθει να ζούμε. Ειδικά σε ό,τι αφορά τη μουσική αυτών των περιοχών, ερχόμενος κανείς σε επαφή με αυτήν θα αντιληφθεί τη διαφορά ανάμεσα στο να «ακούει» κανείς μουσική και να «νιώθει» τη μουσική.

“When the Maori Beach Bar Meets the Afro Tropical Weekend”: Τι ιδιαίτερο θα απολαύσουμε, ποιοι θα μας ταξιδέψουν σε μουσικές του κόσμου δίπλα στη θάλασσα και πότε θα λάβει χώρα;
To Afro-Tropical Weekend θα λάβει χώρα για 3η συνεχόμενη χρονιά στο Maori Beach Bar, στην παραλία “Πύργος”, στο Γομάτι Χαλκιδικής. Συμμετέχουν οι: Siraistak, Adamantios Kafetzis (Teranga Beat Records), The Robbed, Paranaue (Live), Larry SKG (Shango Records), Tania, Emile Omar (Tropical Discoteq / Radio Nova, Paris), 45Dopé, Afrixotica, Ioannis & Costa Vamvaka.
*Το event του “When the Maori Beach Bar Meets the Afro Tropical Weekend” στο Facebook.

Your email address will not be published. Required fields are marked *

INSTAGRAM
FOLLOW DIDEE